Kunst: Topstuk Titiaan in de Galerij Prins Willem V

Topstuk Titiaan in de Galerij Prins Willem V

Den Haag, 29 augustus 2014 - Van 10 oktober t/m 7 december 2014 wordt een topstuk van Titiaan tentoongesteld in Galerij Prins Willem V aan het Buitenhof in Den Haag. Het gaat om het schilderij Venus verrijst uit de zee (De geboorte van Venus) uit de National Galleries of Scotland in Edinburgh.

Godin van de liefde

Dit schilderij van Venus is een mooi voorbeeld van Titiaans kunst. De godin van de liefde, die volgens de mythologie als een volgroeide vrouw werd geboren uit het schuim van de zee, staat tot haar dijen in het water en wringt in gedachten verzonken haar lange natte haren uit. Met haar sensuele gestalte vult zij het hele doek en lijkt daardoor bijna lijfelijk aanwezig. Titiaan maakte van haar een vrouw die in alles voldeed aan het geldende schoonheidsideaal: vol en rond op de heupen en dijen, kleine borsten, roomblanke huid en een weelderige bos rood haar. Naar zestiende-eeuwse Venetiaanse begrippen was dit de mooist denkbare vrouw.

Titiaan, een virtuoos schilder

Titiaan (1485/1490-1576) was de invloedrijkste schilder uit de bloeitijd van de Venetiaanse schilderkunst, de zestiende eeuw. Hij had een goot gevoel voor kleur, dynamiek en natuurlijke details en schilderde naarmate hij ouder werd steeds virtuozer. Titiaan verkeerde met de groten der aarde, zoals keizer Karel V en verwierf grote roem bij opdrachtgevers, verzamelaars en collegaschilders.

Bron en lees verder...

Expositietip: Agatha Zethraeus. Vriendin, leerling en model van Piet Mondriaan

Agatha Zethraeus. Vriendin, leerling en model van Piet Mondriaan

05/10/2014 - 28/01/2015

In 1908 schilderde Piet Mondriaan (1872-1944) het portret Meisje in rood.
Er was lang verwarring over de identiteit van het model, maar recent staat vast dat het ‘meisje’ kunstenares Agatha Zethraeus (1872-1966) is. De Zweeds Nederlandse Zethraeus stond niet alleen model voor Mondriaan, maar was ook een oud-leerlinge en vriendin. De twee hadden mogelijk een amoureuze affaire en hielden tot zijn dood contact. In de jaren dat Mondriaan zich ontwikkelde van het impressionisme tot de abstractie, verdiende Zethraeus haar brood als schilderes van figuratieve landschappen, stillevens en stadsgezichten. De ontdekking van een serie doeken uit Zethraeus’ nalatenschap, vormde de aanleiding tot onderzoek naar de kunstenares. Dat resulteerde in een tentoonstelling en publicatie, waarin de band tussen Zethraeus en Mondriaan centraal staat.

Bron en lees verder...

Doordrukstrip, van je welste en de kosten

Mijn met vingers druk ik de pilletjes één voor één uit de doordrukstrip. Doordrukstrip. Het woord is een mooi woord. Een strip. Wanneer je aan de achterkant drukt dan vallen de pilletjes aan de voorkant uit hun beschermende verpakking. Het is soms, met een nog niet al te wakker en fris hoofd, een gefriemel van jewelste en once in a while valt er dan ook eentje op de grond en kan ik die niet meer terug vinden. Een tijdje terug zat er ook al eentje verstopt in de mouw van mijn badjas.

Sinds kort is de verpakking van de medicatie verandert. Oh, wat ik slik is niet iets om zorgen over te hebben. De medicatie is bedoeld om mijn schildklier aan de gang te houden, die werkt gewoon te traag. Mijn schildklier is mijn kachel zo heeft een internist me ooit uitgelegd, die houdt mijn lijf en mij dus aan de praat.

De pilletjes zitten dus sinds kort in een andere verpakking. Waren het eerst van die kleine bruine apothekerspotjes die ik keurig in de glasbak kon laten glijden, nu is de verpakking een doordrukstrip geworden. Dat veranderen van verpakken komt, volgens de apothekersassistente, de kosten ten goed. Het schijnt dus goedkoper te zijn. Of te worden? In mijn nota's heb ik het verschil namelijk nog niet teruggevonden.

Een doordrukstrip. Terwijl ik het ene na het andere pilletje met water als glijmiddel inslik vraag ik me voor een kort moment af hoe ik die kleine krengetjes er over pakweg een jaar of dertig uit die verpakking moet zien te frummelen. De gedachte en de vraag laat ik maar snel van me afglijden en oplossen in de lucht. Dat zien we dan wel weer. Misschien heb ik tegen die tijd wel een huisrobot tot mijn beschikking. Dat lijkt me wel een gaaf ding. Als liefhebber van een goeie science fiction film lijkt me dat wel wat.

Het wordt de hoogste tijd voor het ontbijt en een vers kopje koffie. Wanneer ik mijn tekst herlees ga ik namelijk weer twijfelen.
Is het nu van je welste, van jewelste of vanjewelste? En is science fiction, sciencefiction of science fictionfilm wel correct geschreven?

Ik ga het opzoeken. Straks.

Fijne dag vandaag.

Mart van Zwam

Gênant, de geest en een Bon Voyage

Mijn beleving kende gisteren bijna geen grenzen.
Een van de eerste indrukken die ik kreeg was deze reclamefoto van Tele2. In een overdekt winkelcentrum stond ik voor een moment lichtelijk verbaasd stil. Ik bemerkte dat mijn wenkbrauwen omhoog gingen en een aantal nekharen overeind.
De reclameboodschap begreep ik niet, kon het maar niet pakken. Een niet al te knappe man die voor een spiegel lijkt te staan en een poging doet om nog lichtelijk gespierd over te komen? Verwacht Tele-2 daarmee te scoren en meer Galaxy’s te verkopen?
Af en toe zijn reclame’s om je te bescheuren.

Op het einde van de dag vindt ik het lekker om te relaxen en de opgedane indrukken de ruimte te geven om een plekje te krijgen. Het is tijd om thuis te komen en alles te laten zakken. Met andere woorden, tijd nemen om te relaxen.

Met de afstandbediening in de hand was ik gisteren via de televisie op reis van het ene kanaal naar het andere. Ik bleef hangen in een show van Dr.Phill. On stage hoor ik een man lachend vertellen dat hij graag wil dat zijn vrouw meer op  Beyoncé gaat lijken. Ze moet dit en ze moet dat en hij heeft een heel lijstje met wensen. Over zichzelf is hij zeer tevreden, doet er in zijn perfectionisme drie uur over om zich aan te kleden. Met perfect geëpileerde wenkbrauwen en strak baardje kijkt hij mijn huiskamer in.
Ik hoor hem vertellen dat hij zijn haren zo’n 300 keer per dag kamt en het aantal selfie’s komt neer op 15 a 20 per dag. Die informatie klinkt als een soort recept.
Na tien minuten hou ik het voor gezien, ik haak af. This is to much. Muziek aan, glaasje wijn en een tuinstoel lijkt een goeie remedie.

Soms komen in zo’n ontspanningsmodes de beste en mooiste invallen. Met klanken en noten op de achtergrond die meebewegen op de golven van inspiratie maak ik snel een paar aantekeningen die ik voor later kan gebruiken. Ik merk dat beeld en persoonlijke groei als woorden blijven hangen en terugkomen. Ze kloppen op de deur, laten zich horen, ze dienen zich aan. “Beeld en groei…”, een mooie titel en bruikbaar als rode draad voor een aantal nog te plannen bijeenkomsten. Het idee is nog vers en fris. Het verdient zorg en aandacht.
Als je iets loslaat dient iets anders zich aan dat heb ik al vaker bemerkt. De kunst is volgens mij om alle zintuigen hun werk te laten doen en de signalen op te pikken. Een open mind hebben en houden.

Deepak Chopra schreef ooit een mooi stukje over de geest: “De Geest kent geen ruimte, tijd en dimensies. Het vuur kan hem niet verbranden, het water kan hem niet doordrenken, de wind kan hem niet drogen, wapens kunnen hem niet doden; hij is eeuwig en onbegrensd en onveranderlijk, zonder begin en zonder einde; hij is nergens in het bijzonder en overal in het algemeen. Deze geest is de wezenlijke ik.”

Dus als ik loslaat kan mijn geest op een avontuurlijke reis.
Bon Voyage

Fijne dag vandaag.

Remmen, vallen en stoppen

Als ik beweeg en ademhaal dan voel ik een plekje in mijn ribbenkast, misschien is daar wat gekneusd. Een aantal licht geschaafde vingers, een beurse plek op mijn been. Voor de rest valt het bij nader inzien wel mee. Het lijf doet het nog goed.

"Doorgaan tot de allerlaatste roker" kopte de Volkskrant gisteren. Een inkoppertje en een duidelijke hint. De krant was door mijn lieve vriendin liefdevol klaargelegd. De tekst over roken en de gevolgen ervan lag duidelijk zichtbaar en niet te missen op tafel. Twee pagina's schreeuwden om mijn aandacht.

Maar natuurlijk zal ik er aan moeten geloven, ik wil er ook aan geloven. Roken is gewoon niet goed, het is ongezond en ronduit slecht.
Een deel van mijn hersenen lijken na het zien en lezen van het artikel direct allerlei acties op touw te zetten. Daarboven in mijn hoofd is het een drukte van belang.
Mijn lijf reageert ietsje trager en later. Er is nog niets aan de hand lijkt het te willen vertellen. Er zijn nog geen ontwenningsverschijnselen die parten spelen, geen zucht naar iets wat er gemist wordt. Het voelt alsof er ergens nog een reservoir zit. Daaruit kan straks worden geput om mijn lijf als vertrouwd te laten voelen.

Het roken zit in mijn systeem, tenminste dat kan ik met dat deel van mijn hersenen wat voor rede vatbaar is bedenken. Dat systeem vraagt om een herprogrammering. Het andere deel, wat nu in paniek is geraakt in verband met het komende stoppen is in actie gekomen. Het is niet aanspreekbaar en geeft even niet thuis. Dat deel is bezig om plannen te smeden en een strategie te ontwikkelen. Smoezen worden bedacht en excuses zijn in voorbereiding. Allerlei redenen klinken straks in heldere taal. Een reclamebureau zou zich de vingers erbij aflikken. Maar wat is een goed moment om te stoppen?

Een paar dagen geleden las ik nog stukjes tekst in een mooi boek wat gaat over onze zintuigen. In dat boek wordt onze huid beschreven als een soort ruimtepak. "Onze huid bevindt zich op de grens tussen ons en de wereld."
Gisteren was mijn huid voor een kort moment in contact met het koude en ruwe asfalt. De voorrem van mijn fiets schoot los en draaide zich razendsnel vast in het voorwiel. Voordat ik goed en wel in de gaten had wat er gebeurde viel ik opzij en lag ik languit op de grond.

Terwijl ik me afvroeg wat er was gebeurd en ik korreltjes van het afvalt in de rechterkant van mijn gezicht voelde drukken zag ik een auto aankomen. Het was een blauwe auto die me voorbij reed. Kennelijk was het geen goed moment om te stoppen.
Langzaam probeerde ik me op te richten en de wirwar van twee tassen, een krom stuur en een vastzittend voorwiel te ontrafelen. In deze beweging, die meer aanvoelde als een slow-motion, zag ik haar aankomen. Ze kwam met haar rolstoel uit een zijstraat, nam met een sierlijke beweging de bocht en stond, terwijl ik aan het ontrafelen was, naast me stil. Met een zorgzame en lieve lach werd gevraagd of ze me ergens mee kon helpen. Dit was een goed moment om te stoppen.

Nu ik nog.

Fijne dag.

OP ZOEK NAAR DÉ VORM…NR: 488 #NIJMEGEN

Een beeld, een kiekje en een vooroordeel

Een vooroordeel kan een taaie rakker zijn. Soms is het goed om even stil te staan en te kijken naar wat er eigenlijk in beeld staat en waar. Een vooroordeel is denk ik snel gevormd. Mijn gevoel zegt me dat het in tijd langer duurt om het beeld te corrigeren dan dat het is gecreëerd. En een vooroordeel of een oordeel kan soms ook een eigen leven gaan leiden.

Vandaag las ik op de nieuwspagina van de NOS dat onze Koningin Maxima tijdens een receptie door een ambassadeur is "gekiekt". Het resultaat is een niet al te scherpe foto met daarop twee vrouwen tegen een rommelige achtergrond met op de achtergrond een aantal zichtbare mensen. Gewoon een kiekje zoals zoveel foto's dat kunnen zijn.

Maar onze Koningin ging op de foto met de echtgenote van de Surinaamse president en dat maakt de foto dan weer als een kiekje met een mogelijk politiek staartje. We gaan het zien. Mij lijkt het lastig dat je als bekend persoon altijd maar moet uitkijken of er een camera in de buurt is. En dat je je later dan maar moet afvragen hoe je uiteindelijk in het beeld gevangen bent.

Op de nieuwspagina van de Volkskrant zie ik onder de kop van "Alarmerende berichten uit de denktank van Poetin" een foto. Ik zie een man op een paard. Tegen een achtergrond van een blauwe lucht, witte wolken en ruw aandoende rotspartijen rijd een man van rechts naar links in het beeld, dus tegen mijn kijkrichting in.
De man is kalend, draagt een zonnebril die ook de zijkanten afsluit en heeft een ontbloot bovenlijf. Zijn broek heeft een groene kleur waarvan de broekspijpen in de bruine laarzen zijn gestopt. De handen van de man lijken de teugels van het paard strak vast te houden. Het hoofd van het paard hangt een stukje naar beneden waardoor het overkomt dat de afgebeelde man de baas is, controle heeft. De vastgeklemde teugels geven mij dat gevoel. Het paard lijkt trouwens op de foto maar één oor te hebben, maar ik heb het vermoeden dat de binnenkant van het linkeroor donker van kleur is waardoor het wegvalt in de donkere manen.
Er lijkt beweging in de foto te zitten, ik krijg in ieder geval als kijker het gevoel dat man en paard vooruit rijden, maar waar naar toe weet ik uiteraard niet.
Het geheel lijkt een kiekje, een vakantiefoto. Maar is het zeer waarschijnlijk niet.

Een kiekje. Er was ooit een fotograaf die Israël Kiek heette (Groningen 22-04-1811- Leiden 14-05-1899). Deze fotopionier maakte in zin studio veel mooie en portretfoto's. Maar ook werd hij, meestal s'nachts, uit zijn bed gehaald door dronken studenten die graag met z'n allen op de foto wilden. Het resultaat waren rommelig aandoende foto's, in de haast geschoten, een soort zooitje ongeregeld. Momentopnames.
Gedurende de jaren zijn dat soort toch wel mooie opnames kiekjes gaan heten. Een stijl was geboren.

Tijdens de herdenking van operatie Market Garden in Nijmegen maakte ik een paar weken geleden deze foto. Eén van de oorlogsveteranen in een voorbijrijdende jeep. Voor de lol en misschien wel uit een gevoel van baldadigheid pakte hij voor een kort ogenblik het machinegeweer en deed hij alsof er vijanden naderden. Een momentopname. Gelukkig staat hij op andere foto's uit de serie ook vriendelijk lachend en naar het publiek zwaaiend in beeld.

Koningin Maxima, President Poetin en een voor mij onbekende oorlogsveteraan. Ik zou er als kijker iets van kunnen vinden.

Fijne dag.

OP ZOEK NAAR DÉ VORM…NR: 487 #NIJMEGEN

Fris, kleur en vorm

Het was een mooie dag om te na-zomeren en nog even te genieten van de warmte van de zon en een blauwe lucht. Het landschap kleurt groen. De groenen vibreren in het licht.
De complete overname van de herfst is nog geen feit, de zomer geeft zich nog niet zo snel gewonnen en is zeker nog niet de onderliggende partij.
Terwijl mijn dunne jas allang uit is en vastgeknoopt zit rondom mijn heupen doen mijn voeten het werk waarvoor ze bedoeld zijn. Ze dragen me en brengen me. Stap voor stap.

En dan, na een zoveelste bocht in een pad, sta je daar dan. Opeens en onverwacht.
Het zonlicht en de warmte dringen maar moeizaam door op de plek waar jij je bevindt.
De grond is er natter, op die plek is er veel meer vocht te zien en te voelen. Schoenen glibberen over de zachtere ondergrond en laten afdrukken zien van meerdere gepasseerde zolen. Indrukken van ontworpen en verschillende profielen geven de drukte op het pad aan. Ze laten zien dat er meer wandelaars zijn of al eerder waren.

Jij staat daar. Fier, fris en kaarsrecht. Het lijkt of je trots bent en dankbaar voor de energie die je kreeg om te groeien. De vorm van de groei zorgde er ook voor dat je uiteindelijk bent die je bent.
Ik weet je naam niet. Ik wil het ook niet weten. Die informatie leid misschien alleen maar af. Veel eerder wil ik als kijker genieten van je vorm en kleur. De diversiteit in kleuren en tinten geven intense prikkels.

Het is genieten in het bos. Mijn hart en lijf schreeuwen om meer en méér. Gefilterde en frisse lucht gaan hand in hand samen met kleuren en vormen mijn lijf in en zoeken zich een weg. Ieder heeft zo zijn eigen plek om mij te voeden. Alles is van een gelijke waarde.

Stilstaand krijg ik direct de behoefte om je te fotograferen. Ik wil je vast leggen in het platte vlak. Dat beeld kan ik mooi gebruiken als herinnering voor later. Later, wat later dan ook is. Is later het volgende seizoen of gewoon véél later? Loslaten is een kunst.

Wat is een naam behalve dan dat het mij overzicht en duidelijkheid kan verschaffen? Het kan mij eigenlijk niet zoveel schelen of je nu een paddestoel of paddenstoel bent en of het nu zomer of herfst genoemd wordt.
Loslaten en vooral niet nadenken. Als mijn hart spreekt heeft het geen woorden nodig.

Fijne zondag.

Kantelpunt, verbonden en tam zijn

We gaan dus meedoen. Op een nieuwspagina las ik dat Nederland militair gaat meedoen aan de internationale strijd tegen Islamitische Staat. Het kabinet gaat zes F-16's inzetten die beschikbaar zijn voor luchtaanvallen op IS in Irak. De eerste militairen zijn al weg en volgens minister Hennis van Defensie kan het team over een week al operationeel zijn.

We gaan meedoen. Toen ik het bericht hoorde zag ik in gedachten jongens met een Tom Cruise achtige  uitstraling al kauwgom kauwend in een cockpit stappen, de deksel of hoe zoiets ook mag heten, dicht doen en zich ready maken voor een take off. Op de grond van het vliegveld zwaaide Kelly McGillis gekleed in een strak zittende spijkerbroek ze met een witte zakdoek uit. Beelden van oorlog en geweld hebben soms een opwindende lading en filmmakers maken daar graag gebruik van.

We gaan meedoen. We mengen ons in een strijd die, dat is de verwachting, een jaar zal gaan duren. 250 mensen gaan samen met zes F-16's en twee van die vliegende exemplaren als reserve op pad.
Gisterenavond ving ik op de televisie voor het slapen gaan nog een laatste glimp op van onze minister van defensie Hennis.
Volgens mij hebben we nog nooit zo'n boeiende en aantrekkelijke minister van Defensie gehad. En ze is ook nog de allereerste vrouw op die belangrijke post. Aan tafel kon zij feilloos uitleggen over het hoe en het waarom van deze missie, glashelder en duidelijk. Ik kon haar volgen, begreep het wel. Wat moet dat moet, willen we hier veilig kunnen leven. Maar tegelijkertijd werd ik afgeleid door haar blonde haar, haar ogen en lippen. Misschien ga ik vandaag de beelden nog een keer terugkijken maar dan met het geluid op uit?

Oorlog, vrede en de kantelpunten. Vanochtend dacht ik terug aan de ontmoeting tussen de Vos en de kleine Prins.
"Ik kan niet met je spelen." zei de Vos "Ik ben niet tam." De kleine Prins verontschuldigde zich en vroeg wat dat woord betekende? "Dat is een nogal vergeten woord." zei de Vos. "Het betekend verbonden."
"Jij bent voor mij maar een klein jongetje als alle andere kleine jongetjes en ik heb je niet nodig. Ik ben voor jou een vos als alle andere vossen. Maar als je me tam maakt, dan zullen we elkaar nodig hebben. Dan ben je voor mij enig op de wereld en ben ik voor jou enig op de wereld..."
De kleine Prins knikte bevestigend en begrijpend.

Volgens mij hebben we elkaar gewoon een beetje nodig.

Fijn weekend.