Boekentip: Alexandra Horowitz "Met andere ogen"

Als we leren het alledaagse op een andere manier te bekijken en, om met Sir Arthur Conan Doyle te spreken, 'de observatie van trivialiteiten' beoefenen, blijkt dat we in de wereld om ons heen veel meer kunnen waarnemen dan we aanvankelijk dachten. Geluiden blijken schaduwen te onthullen. Uit een lichaamshouding valt iemands karakter op te maken. En de onderkant van een blad aan een boom openbaart een wereld op zichzelf.

In Met andere ogen loopt Alexandra Horowitz door New York, in gezelschap van verschillende deskundigen, onder andere een stadssocioloog, een kunstenares, een geoloog, een arts, een hond en een peuter. Tijdens deze wandelingen wordt duidelijk op welke manier zij de wereld om zich heen waarnemen, en wat ze zien.

Horowitz beschrijft de mysteries rond de menselijke waarneming met humor en met oog voor fascinerende details. Dat leidt tot een beter begrip van de manier waarop wij de wereld en elkaar tegemoet treden en nodigt uit tot een oplettender bestaan. Er valt zo veel meer waar te nemen als we maar de moeite nemen om écht te kijken.

Kunst: Kijken met Rudi Fuchs in Vrw. zkt. Knst.

Asperges, Manet en het zien

Édouard Manet

"Dingen die we elke dag gebruiken zijn als je ze goed bekijkt niet zó alledaags.", woorden die een paar dagen geleden bij mij opborrelden.

Niets is toeval. Na een mooi geschreven stukje over Édouard Manet en het schilderen van zoiets ogenschijnlijk simpels als een bosje asperges begon ik bij het zien ervan al te watertanden. Oftewel het water loopt me in de mond.
Volgens van Dale mag je trouwens ook zeggen dat "het water je om de tanden heen loopt" wat hetzelfde uitdrukt maar ook kan betekenen dat je "flauw begint te worden van de honger".

Buiten is het lente. Astronomisch gezien begint de lente pas op 20 maart en komen de kopjes van de asperges boven de grond. Ik heb ze nog niet met eigen ogen gezien, maar het schijnt zo te zijn, een kwestie van vertrouwen. Ik geef me over en wacht rustig af. Geduld is een schone zaak, toch?
Volgens Wikipedia wordt er traditioneel geoogst vanaf de tweede donderdag van april.

Terug naar Manet en zijn schildering van een bos asperges. Ik ben persoonlijk een liefhebber van zo'n fenomenaal beeld. Het mooie, frisse en intense groen van de blaadjes als bedding. Het gebruikte perspectief, niet in het midden maar meer naar rechts geplaatst. De onderlinge afstand en verdeling van de touwtjes die het tot een pakje maken. De prachtig onregelmatige vormen van de asperges, niet één is er gelijk aan de ander waardoor je intens kunt genieten van de verschillen. Het zachte licht en de heldere kleuren. Het tafelkleed met zijn tinten. De bruine aardse achtergrond dat een gevoel benadrukt van het donkere waar ze een hele tijd in groeiden om de kleur te krijgen die ze hebben. Je ruikt en proeft aarde en de asperges.
Ervaring en het voelen van de snelheid, textuur en penseeldruk van de schilder. Kortom een schilderij om van te watertanden.

In hun boek "Kunst als Therapie" schrijven Alain de Botton en John Armstrong het volgende bij dit schilderij: "Om een langdurige relatie te redden van zelfgenoegzaamheid zouden we kunnen leren om onze partner een dergelijke fantasierijke transformatie te laten ondergaan als Manet teweegbracht bij zijn groenten. We zouden moeten proberen het goede van en mooie te vinden onder de lagen van gewoonten en routine."
Mooie woorden voor deze lentedag.

Mocht je je partner vandaag bekijken dan kan het een prachtige belevenis opleveren om te kijken door de ogen van Manet.
Wie weet wat het je oplevert of wat er je toevalt.

Fijne zondag.

Wijsheid, mededogen en knuffels

Fotografie Mart van Zwam

"Er is wijsheid en mededogen en die twee horen tezamen als de twee vleugels van een vogel".
Een gezegde uit het Mahayana boedhisme.

Daar kunnen we denk ik weer iets mee de komende decemberweken. Het mooie van diepzinnige uitspraken of quotes's? Wij gewone stervelingen kunnen er een héél fijn en diep gevoel van krijgen en het is ook nog eens heerlijk voedsel voor geest en hart.

Maar ja, wat doe je als de woorden zijn weggeëbd en hun klanken zijn verwaaid in de wind?
Komen we dan in beweging en gaan we weer snel over tot de orde van de dag of gaan we met de woorden aan de slag?  Het lezen of luisteren naar dit soort mooie uitspraken is fijn en leerzaam maar geeft misschien ook wel verantwoordelijkheid om ermee aan het werk te gaan. Zonder actie in welke vorm dan ook worden mooie woorden tot holle frasen.

Gisteren was er een bijzondere herdenking in Zuid-Afrika. Er werden handen geschud, zoenen ontvangen en gegeven, knuffels uitgewisseld. En natuurlijk werden er veel mooie en bijzondere woorden gesproken. Woorden die passend waren bij een bijzondere man.

Een van de meest mooie momenten was wel het schudden van de handen van Obama en Castro. Ai, daar werd even een brug geslagen na zo'n enorme lange tijd van....Ja van wat eigenlijk?
Zouden ze als vertegenwoordigers van hun land nog weten waar die ruzie nou eigenlijk over ging? Of hebben ze allebei, voordat ze elkaar zagen, nog snel even de geschiedenisboeken er op nageslagen?
Soms hebben mensen gedoe en ruzie, maar zijn ze een beetje vergeten waarover het nu ook alweer ging. Ik weet het niet zeker, maar misschien kan dat bij landen ook wel gebeuren.
Madiba zou het wel weten denk ik. Jammer dat we hem nu niets meer kunnen vragen.

Binnenkort is het Kerstmis en dan is er voor een kort, of hopelijk wat langer moment in de hele wereld rust, (tijdelijke) wapenstilstand en vrede. Ik verheug me erop en steek nog maar eens een paar kaarsen aan.
En verder? Folkert van der G. gaat binnenkort met proefverlof. Het is een test of hij buiten de gevangenismuren straks zijn leven kan gaan leven. Ik hou, een beetje, mijn hart vast en hoop vurig dat er niemand straks ondoordachte en domme dingen in zijn hoofd haalt.

"Er is wijsheid en mededogen en die twee horen tezamen als de twee vleugels van een vogel".
Mooi he?
Aan de slag.

Fijne dag.

Drijfveer, maandagochtend en benieuwd zijn

Fotografie Mart van Zwam

"Atmosphere is my style" zei de beroemde schilder William Turner over zijn werk.
Stijl? Tja, ik weet niet of ik een stijl heb van fotograferen. Maakt mij eigenlijk ook niet zo veel uit.
Ik heb wel een drijfveer, dat is wel zeker, die voel ik elke dag.
Drijfveer; ook weer zo'n mooi woord om te gebruiken. Het zou een mooi item zijn om eens rond te vragen aan mensen die ik ken. Wat is jouw drijfveer? Of met andere woorden; wat brengt jou überhaupt in beweging om je bed uit te stappen en de dingen te doen die je doet?
Of misschien moet doen? Ai, het woordje moet is een lastige, zeker op een koude maandagochtend in December.

Ambitie kan bijvoorbeeld een mooie drijfveer zijn, of geld, dat is  is ook een leuke en zeker ook gewoon praktisch. Tenslotte moet er ook brood op de plank.
Of misschien is de drijfveer wel een behoefte aan erkenning en aandacht. Of wil je misschien iets nalaten aan de wereld?
Maar het kan natuurlijk ook een stuk simpeler en meer aards. Wanneer ik vandaag door mijn buurtje wandel en aan een willekeurige buurvrouw zou vragen wat haar drijfveer is om de ramen te lappen, dan kan ik wel eens een antwoord krijgen in de trant van "Die moeten toch schoon of niet soms."

Mijn drijfveer? Ik ben gevoelsmatig gewoon benieuwd. Dat zet me in beweging en zorgt ervoor dat ik in actie kom en ook blijf. Ik ben benieuwd naar de wereld, hoe de dingen werken en de wereld zich ontwikkeld. Benieuwd naar mensen, wie ze zijn en waarom ze de dingen doen die ze doen.
En dat benieuwd zijn levert me sóms een sfeervolle en bijzondere foto op. De zachtheid in beeld gebracht. Nee, het zijn geen lakens op een bed of een andere soort stof, maar een detail van een blad van een plant.

Mocht ik je vandaag tegenkomen dan zal ik je vragen wat jouw drijfveer is, ik ben benieuwd naar je antwoord.

Fijne dag.

Professor, deeltjes en cellen

Fotografie Mart van Zwam

"U bent een kolonie van samenwerkende cellen." Direct na deze uitspraak bemerkte ik dat ik even aan mijn arm voelde. Wat een vreemd idee, ik ben een kolonie van allemaal cellen die iets doen en in beweging zijn.

Onze meest beroemde Professor, Robert Dijkgraaf, was weer een keer op t.v. en legde uit hoe het nu zit en wat ze weten over de kleinste deeltjes die wij mensen tot nu toe kennen.
Heerlijk, ik luisterde met volle overgave en genot naar deze man. Hij legt het zo makkelijk en in voor mij begrijpbare taal uit. Simpel, helder en beeldend. Dat kan ik tenminste volgen.
Nee, wis-, natuur- en scheikunde waren nooit mijn favoriete vakken. Niet echt mijn dingen.
Volgens mij mis ik daarvoor iets in mijn kolonie, of is er op een bepaald vlak geen optimale samenwerking.

"Space, the final frontier" ik hoor het Capatain James T. Kirk (let op de T. die gaf hem in de hardop uitgesproken naam iets extra's) nog zeggen. Als jongen genoot ik van het begin van elke aflevering van Star Track. Het klonk zo mooi, zo mysterieus en Space was zó groot. En natuurlijk was er altijd wel wat te beleven. Soms een of andere kwaadwillende en onverklaarbare energievorm of een zoveelste ontmoeting met vreemd uitgedoste buitenaardse wezens.

De foto die je bovenin ziet heb ik ooit gemaakt met mijn camera en een goed macro-objectief. In werkelijkheid zijn de regendruppels amper een paar millimeter groot. Of klein. En nee, helaas, het is niet "Space, the final..." maar gewoon het ongewassen glas van mijn keukendeur.

De wetenschap, een mooi iets en er blijven nog zoveel vragen onbeantwoord.
Terwijl ik me aan het klaarmaken was voor de nacht en mijn tanden poetste vroeg ik mijn spiegelbeeld of ik nu mijn cellen aan het kietelen was. Tja, zo ben ik, gewoon vragen hoe en wat.
Ook dacht ik aan die slimme Professor. Hoe zou hij zijn vrouw een compliment geven? Zegt hij dan op sommige momenten: "Schat je bent een prachtige kolonie van samenwerkende cellen?"
Ach, wie weet...

Fijn weekend.

Nelson Mandela, grenzen en gelijkheid

Fotografie Mart van Zwam

Wij mensen hebben iets met grenzen. Overal zie je ze, al dan niet zichtbaar, aanwezig.
Gisterenavond kwam uiteindelijk het droevige nieuws. Nelson Mandela was overleden.
Een moment om bij stil te staan.
En dan even dansen als Nelson.

Nelson Mandela had een persoonlijke grens, tot hier en niet verder. En hij was een man met visie, het moet anders, beter.
Zijn cel op Robbeneiland was klein, koud en kaal. In gevangenschap ging hij door met protesteren. Er was in zijn land geen gelijkheid. "Zij" waren anders. En werden ook als zodanig behandeld.

Tot hier en niet verder. We moeten de grenzen sluiten voor de Bulgaren en de Roemenen. 80 procent van de Nederlanders schijnt dat, volgens de laatste peilingen, te vinden.
"Wie onze tradities niet eert, is ons land niet weert" las ik gisteren op Facebook. Op zich niet zo'n harde uitspraak, maar misschien wel een signaal wat een deel van "onze" bevolking vind. Je past je maar aan, tot hier en niet verder. En van ons feestje blijf je af.
De angst voor die ander heeft ons in de greep en zet ons mensen in een zelf gebouwde gevangenis achter de tralies.

Over een aantal jaren start de mens activiteiten op de maan. Uiteindelijk bouwen we daar ook een hotel en het toerisme komt langzaamaan op gang. De vraag word als vanzelf gecreëerd. Want wie wil er nu niet een keer op de maan zijn geweest? Lijkt mij super.
En vanaf de Maan gaan we op een gegeven moment wel een keer naar Mars. Ik zie het helemaal voor me en nog gebeuren ook. Maar van wie zijn die planeten dan eigenlijk? Hoe gaan we dat bepalen en eventueel eerlijk verdelen? Wie krijgt uiteindelijk het grootste stuk van de taart?

"I had a dream" waren de woorden van dominee King.
Liberté, égalité et fraternité, een prachtige drie-eenheid uit Frankrijk.

En ondertussen zie ik Nelson dansen, toe maar...laat je gaan.

Fijne dag

Afscheid, ouderwets en toiletpapier

Fotografie Mart van Zwam

Dingen komen en dingen gaan. Ach het zijn tenslotte maar dingen, nietwaar?
Het volgende "slachtoffer" wat aan de beurt is, dat zijn de borden met het gele papier erin op de treinstations. Op de borden kun je altijd zo gemakkelijk en snel kijken hoe laat een trein vertrekt. Of, wanneer je weer eens een trein had gemist, hoe laat hij had moeten vertrekken!

Ik kan me nog goed herinneren dat ik in mijn treintijd, dat waren zeg maar de jaren dat ik een ov-kaart tot mijn beschikking had, vaak op die borden moest kijken. Ik reisde voor mijn werk, veel met de trein. Lange dagen, een koud, winderig en verlaten perron, een rokerscoupé, smerige koffie, de opkomst van de eerste games, ik was nog niet per mobiel bereikbaar en Patricia Paaij als snoepje van de maand in de playboy.
En veel boeken gelezen, héél veel boeken want ik werkte, in mijn vorig leven, in de boekhandel.

En mensen gezien en ontmoet, veel mensen. En ook veel landschappen ervaren, dorpsgezichten opgesnoven, cultuurverschillen geproefd en grote steden bezocht. En iedere dag weer de rit van en naar huis.
Nog héél even doorschrijven en ik pink niet alleen een traantje weg maar schrei zakdoeken vol.

Terug naar het heden. De gele borden gaan dus verdwijnen. Er is een andere aanduiding voor in de plaats gekomen en veruit de meeste reizigers kijken toch al op hun mobiel, al dan niet met gebruik van een of andere handige app. De gele borden schijnen trouwens straks voor een tientje (euro's) aan liefhebbers te worden verkocht.
Lijkt me wel een investering waard toch? Over een jaar of wat worden er waarschijnlijk hogere bedragen voor gevraagd. Nostalgie, hunkeren en smachten naar toen heeft tenslotte zijn prijs.

Dingen komen en gaan. Dat is ook een wetmatigheid. Mensen zijn in ontwikkeling en hebben daar ook behoefte aan. Nieuwe dingen uitvinden, ontwikkelen en in de wereld plaatsen.
Zo zijn wij, zo doen wij.
Of de ontwikkelingen goed zijn? Een waardeoordeel kun je geloof ik niet snel vellen. Dat zal de tijd ons leren. En die staat al op een tegeltje...

Ouderwets: achterhaald, antiek, archaïsch, belegen, conservatief, conventioneel, gedateerd, ingeworteld, nostalgisch, oubollig, oud, oudmodisch, pruikerig, square, uit de mode, uit de tijd, van vroeger, verouderd.

Ben ik toch blij dat ik nooit ouderwets wordt. Gewoon jong van hart blijven (tot nu toe lukt het nog).

Fijne dag

Groeien, zuchten en relativeren

Fotografie Mart van Zwam

"De natuur doet zo weinig mogelijk moeite. Gras probeert niet te groeien, het groeit gewoon. Vissen proberen niet te zwemmen, ze zwemmen gewoon. Bloemen proberen niet te bloeien, ze bloeien gewoon. Vogels proberen niet te vliegen, ze vliegen gewoon." aldus Deepak Chopra in een uitleg over de "Weg van de minste weerstand".
Heerlijk toch? Die Deepak is een wijze man. Wanneer ik deze tekst lees voel ik direct bij mezelf een hoeveelheid vastgehouden lucht met kracht uit mijn  mond ontsnappen.
Zo dat lucht op! Zo simpel kan het zijn...

En wij mensen dan? waarom doen wij zoals we doen? Of zijn wij van die enorme complexe wezens?
Persoonlijk denk ik van wel. We schijnen ons enorm druk te moeten maken om van alles en nog wat, belangrijke en onbelangrijke, grote en kleine issues.

Ik weet niet hoe jullie het gisteren vonden, maar ik vond het lekker fris. Op de fiets genoot ik van het heldere weer en de frisse lucht. De fietspaden waren getekend met witte sporen. De vorst is in het land en dat is goed voor de boerenkool. "Elk nadeel heb z'n voordeel" aldus Johan C.
Ook best een wijze man die Johan en in zijn tijd een Goddelijke voetballer.
 
Lopend in de stad, en op weg naar mijn afspraak, hoorde ik in het voorbijgaan een mevrouw tegen een andere mevrouw diep en klaaglijk en nogal luidruchtig zuchten en steunen. "Ik heb zo'n enorme hekel aan de winter en die verschrikkelijke kou, vind het maar niks. En dat gedoe, ik moet nog zoveel doen voor de kerst, ik weet nog steeds niet wat we gaan eten en wie er nou komen?"
De andere dame zag ik instemmend knikken en hoorde haar ja ja zeggen. Misschien had ze wel hetzelfde gevoel, ervaring en problematiek.
Ogenblikkelijk dacht ik aan een humoristisch geschreven boekje uit de jaren tachtig. Het had ook een leuke titel: "Wat doen we met moeder tijdens de feestdagen?"
Wanner ik dat soort dingen hoor bemerk ik dat ik de keuze heb uit twee verschillende opties. Of ik loop snel door, of ik wil méér van dat gezucht en gesteun. Gezucht en gesteun van een ander kan ik namelijk vaak goed gebruiken om mijn eigen persoonlijke dingetjes te relativeren. Ieder nadeel heb immers z'n voordeel zullen we maar zeggen.
Ik besloot nog een klein beetje aan uitspraken van de vrouwen tot me te nemen en vervolgde fris en opgewekt mijn pad. En bedankt.

Dit werkt beter dan het allerbeste medicijn. En ik hoef me niet druk te maken of dit wel of niet vergoed wordt door de zorgverzekeraar. Oh ja dat is waar, het is de tijd van het jaar om die weer met elkaar te gaan vergelijken. Nee, het dagelijkse leven wordt er maar niet gemakkelijker op gemaakt. Heb je alles gedaan verzinnen ze gewoon iets nieuws.

Hoe was het ook alweer? Oh ja, gras probeert niet te groeien, het groeit gewoon...ik ben wel een fan van Deepak. En van gras.

Fijne dag
 

Luchtalarm, bewaking en verdwenen onschuld

Fotografie Mart van Zwam

Gisteren was het in Nijmegen en omgeving een práchtige dag. Mooi weer voor een wandeling en geslenter door de stad.
Er was markt. Het was niet zo druk en ik hoorde in het voorbijgaan een marktkoopman tegen een collega verzuchten dat er "geen kloot te doen was".
Soms zit het mee en soms zit het tegen dacht ik nog. In gedachten hoorde ik Frank Sinatra de relativerende tekst "That's life" zingen. Ik hou van Frank. Een zanger die acterend zong, dat was zijn grote kracht en mede daarom was hij ook zo uniek.  

Om twaalf uur klonk het maandelijkse testalarm, het was alweer de eerste van de maand en gelukkig deed het alarm het. Best een geruststellende gedachte. mochten we het ooit nodig hebben.
Maar wanneer ik het alarm hoor denk ik altijd even een paar seconden aan die verschrikkelijke oorlog en wanneer ik daar aan denk hoor ik mijn moeder op een strijdlustige toon zeggen dat ze "Helemaal van Arnhem naar Amersfoort waren gelopen vanwege de evacuatie". Mijn moeder is een oude en pittige tante, een doorzetter die zich niet zomaar door het leven laat verschalken.

Na uitgebreid van mijn meegebrachte boterhammen te hebben genoten op een bankje en met een schitterend uitzicht op de Waal, slenterde ik langzaam richting bibliotheek. Ik was op zoek naar wat nieuwe leesvoer.
Mijn oog viel, vanwege het prachtige zonlicht, op allerlei bewakingscamera's die er aan de rivier, rondom het Holland Casino en verderop in de stad hangen.
We leven met z'n allen in een bijzondere, mooie maar soms ook heftige tijd. Ik weet inmiddels dat ik via mijn mobiele telefoon kan worden gevolgd. Men kan weten waar ik ben, wie ik bel, wat ik sms of app.
En wanneer ik daar bij stil sta, geeft me dat een bekeken gevoel. Soms heb ik als opstandige man de neiging om naar de bewakingscamera's te zwaaien. Misschien is het kinderachtig maar het heeft iets speels en onschuldigs en daar hou ik wel van.

In de bibliotheek vond ik wat ik zocht en wilde snel naar huis met mijn verworven schatten. Maar bij de uitgang moest ik nog éven langs een lid van de bewaking. De man in uniform probeerde een vriendelijke glimlach op zijn gezicht te toveren, wat jammerlijk maar voor een deel lukte. Het was maandag?
Of misschien had hij wel slecht geslapen, ruzie met z'n vrouw of weet ik wat. Of had hij liever aan de Waal gezeten met meegebrachte boterhammen enz.
Ik glimlachte terug en probeerde mijn meest onschuldige gezicht op te zetten, zo reageer ik dan weer op bewaking. Mijn automatische en menselijke reflex.
Gelukkig ging er geen alarm af op het moment dat ik de bewakingspoortjes doorliep. Bijna niets is zo genânt dan dat het alarm afgaat, je de blikken voelt en je weer terug moet naar de kassa (en langs de bewaking).

De wereld is bijna geruisloos aan het veranderen. Ik doe mee, rustig en relaxed en bewegend op haar cadans. Maar het lijkt erop dat we de onschuld een beetje uit het oog zijn verloren. Waar is dat gebleven?
Kunnen we nog een paar stappen terug?
Interessante vragen voor een mooie decemberdinsdag.

Fijne dag.

Kijken, zien en afneuzen

Fotografie Mart van Zwam

"Niet gezien is niet geschilderd" zei mijn leraar steevast terwijl hij met een blik van een adelaar naar het werk keek waar ik zo mijn best op had gedaan.
En bedankt. Langzaam kreeg ik het gevoel en de overtuiging dat ik stekeblind was. Waarom had ik dat en dat dan toch niet gezien? Kwestie van leren kijken.
Bemoedigend sprak ik mezelf toe: "Het is een leerproces". En met een diepe zucht sjokte ik weer terug naar mijn ezel. Mismoedig voelde ik me héél soms, staande als een ezel voor de schildersezel.

Of je nu tekent, schildert, aan het beeldhouwen bent geslagen of fotografeert, een deel van het leerproces is leren kijken. Je moet je ogen de kost geven. Oftewel: de wereld is voedsel voor de ogen.
En ik ben altijd hongerig.

Kijken: Aanschouwen, Afneuzen, Blikken, Bezichtigen, Bestuderen, Bekijken, De ogen gebruiken, Gadeslaan, Gluren, Kieken, Met het oog waarnemen, Neuzen, Observeren, Onderscheiden, Ontwaren, Opmerken, Ogen, Rondloeren, Schouwen, Spinzen, Staren, Toeschouwen, Toezien.

Ik stop maar maar met het opsommen. Veruit het allerleukst vind ik het woord AFNEUZEN. Wist niet dat het bestond. Afneuzen...
Ik heb het even opgezocht. Afneuzen: Nieuwsgierig kijken. 
Helemaal míjn woord, het past me als een speciaal voor mij aangemeten colbert van Armani.

Ooit kreeg ik van een goeie vriendin te horen dat haar nieuwe vrouwelijke collega een rare man op de gang van het bedrijf was tegengekomen die haar van boven tot onder uitgebreid had bestudeerd. Althans zo voelde het voor haar.
Ach, had ze haar geruststellend toegesproken, je bent Mart tegengekomen. Dat stelt niks voor, hij is geen bedreiging, die hoeft niks van je. Mart kijkt zo, hij is fotograaf.

Ik was al van plan om vandaag naar de markt te gaan, maar nu helemaal.
Afneuzen...het moet niet gekker worden. Afneuzen...wat een hobby.

Fijne afneusdag.